Een ‘moralistisch leerstuk’ in een regie van Stijn Devillé, met Sara Vertongen, Dirk Buyse, Jorre Vandenbussche, Michaël Pas, Kris Cuppens, Stijn Devillé en Emma Devillé. Muziek Rudy Trouvé, Gerrit Valckenaers en Gunter Nagels.
Op vrijdag 19 september 2008 hapt de Belgische bankensector naar adem. In de VS is er het failliet van Lehman Brothers. De hele wereld komt in een allesverslindende draaikolk terecht. Hebzucht vertelt de klassieke rise & fall van een financieel imperium, een fictief verhaal dat heel erg op de realiteit is geënt. Aan het eind van deze tragedie gaan de personages niet dood, neen, ze cashen hun geld en zoeken dekking in de plooien van de geschiedenis… Na het succes van
Hitler is dood bijten Stijn Devillé en
Braakland/ZheBilding zich vast in de hebzucht van de hedge funds en de angst van de aandeelhouders.
Gwendolyn Lallemand (Sara Vertongen) is een jonge docente Public Finance aan Oxford University. Zij is de dochter van Etienne Lallemand (Dirk Buyse), een liberaal politicus, die nog minister van financiën en eurocommissaris is geweest, maar nu aan de slag is in de financiële wereld. Etienne of ‘Stevie’ is voorzitter van AXIS-bank, een bank die op het punt staat een nieuwe CEO aan te stellen. Dat wordt Jean-Luc Pollard (Kris Cuppens). Een grote vis. Een landgenoot weliswaar, maar met jaren ervaring bij Citigroup in Londen. Ten vierde is er de man van Gwendolyn, Thomas Jacobs (Jorre Vandenbussche). Hij is Global Head Fixed Income bij Barclay’s, een grote Britse investeringsbank. Hij is dus de man die de vaste opbrengsten binnen de bank onder zijn hoede heeft, alles wat met leningen en obligaties te maken heeft. Als Thomas en Gwendolyn in het land zijn voor de begrafenis van zijn ouders, neemt hij een aanbod van AXIS-bank aan om er financieel directeur te worden. Tenslotte is er de broer van Thomas, Carl Jacobs (Michaël Pas). Hij werkt in New York voor Deutsche Bank. Ook hij is in het land voor de begrafenis. Hij is de enige die het gevoel heeft dat er iets mis is met de financiële wereld op dat ogenblik. Het stuk speelt in 2005. Hij vertrouwt de constante groei van de markt niet en ziet de crisis van 2008 al aankomen. Carl is dus een beetje de klokkenluider van het gezelschap, naar wie natuurlijk niet wordt geluisterd… Er is ook een kind aanwezig op scène dat, in tegenstelling tot de andere personages, vanuit het ‘nu’ spreekt. Dat kind probeert te begrijpen wat er gebeurd is en brengt dat onder woorden in kindertaal, waardoor de vaktermen meteen hun uitleg krijgen.
De muziek heeft soms een hoge hartslag, die het tempo dusdanig opdrijft dat stilstaan bijna onmogelijk wordt. En soms heeft de muziek iets onmachtigs, defaitistisch. Een sublieme score dus bij een buitengewoon spel van de acteurs. Een uitermate boeiende en actuele voorstelling!
Cult-auteur van de Antwerpse marginaliteit J.M.H. Berckmans werd in augustus 2008 dood aangetroffen in zijn woning in Antwerpen. De excentriekeling, die in ‘77 debuteerde met Geschiedenis van de revolutie (1977) en de dichtbundel Tranen voor Coltrane (1977), werd 54. De modale burger interesseerde hem niet, hij voelde alleen ‘affiniteit met gekken, moordenaars en stumperds’ (Humo 14/3/91). En nog in Humo in ’97: ’Literatuur interesseert me ab-so-luut niet. Integendeel: ik heb een hekel aan literatuur. Ik lees geen boeken, ik lees zelfs geen gazet, terwijl we er thuis toch een hebben. Een slechte, hoor.’ Maar Berckmans kon als geen ander jongleren met namen en woorden, en uitpakken met de meest briljante (en terzelfdertijd maffe) taalassociaties… Hij was een compromisloos auteur van de zelfkant, met verhalen vol angst, alcohol en aftakeling, onder sterke invloed van Bukowski en Céline. Zijn laatste boek verscheen in 2006: Je kunt geen twintig zijn op Suikerheuvel.
De Tijd, met een schitterende Jurgen Delnaet (jawel, trucker Johnny uit Aanrijding in Moscou) als J.H.M. Berckmans, levert een mooi eerbetoon aan deze ‘ambassadeur van de wanhoop’, zoals hij wel eens werd genoemd. Een vuurspuwer met woorden. Geïnspireerd door en gecombineerd met grijsgedraaide elpees. Delnaet, al langer gefascineerd door de donkere verhalen van Berckmans, grasduint door het hele oeuvre van de Antwerpse schrijver. Ellende en schoonheid vinden elkaar hier in deze kleine voorstelling in taal, in Berckmans’ taal.
Zonét een ongelooflijk bevredigend stuk teksttheater achter de kiezen gehad! Zoals de dingen gaan is de nieuwe theatermonoloog van acteur/regisseur/toneelschrijver Peter De Graef (1958), over een man die helemaal niet bezig is met ‘de waarheid’, maar er toch voortdurend tegenaan botst. In een opwelling koopt hij een enkeltje Afrika, regelrecht naar zijn noodlot. En dan! Met het mes op de keel begint het tot hem door te dringen hoe het allemaal in elkaar zit. Zoals de dingen gaan…
Een voorstelling over fantasie en realiteit, de eigen juiste/foute voorstelling van die realiteit, het collectief geheugen… Grenzeloos rasverteller De Graef neemt je mee in zijn wereld, hierbij begeleid door Bo Spaenc op allerlei tokkel-, blaas, trek- en rammelinstrumenten, die een extra sfeerschepping opleveren. De Standaard schreef hierover: “Alle stand-up comedians mogen eens gaan kijken hoe geestig, meeslepend en overtuigend iemand op een podium kan zijn.” Wouter Hillaert noemt het een “existentiële therapie” in RektoVerso: het gaat steeds over naïeve kleine mensjes, groot in hun impulsieve verlangens en onhandig in de uitwerking ervan. Key word hier is ‘relativering’…
Zoals de dingen gaan evenaart het hilarische depressieverhaal Inside Stories van 2008. Een krankzinnige en meeslepende theatergebeurtenis, voor wie gek is op taal en tekst!
We hadden zin in een flinke portie onversneden theater en waagden ons aan Onder het melkwoud, de theateradaptatie van de oorspronkelijk als hoorspel geconcipieerde tekst van de Welsche dichter Dylan Thomas. De theatertekst – waarvan Hugo Claus 5 jaar later, in 1958, een onnavolgbare vertaling maakte – groeide uit tot een hoogtepunt van de Engelstalige literatuur.
Dylan Thomas brengt in een poëtische taal het fictieve Welsche dorpje Llareggub op meesterlijke wijze tot leven. Jan Decleir en Koen De Sutter nemen de toeschouwers op sleeptouw langs pleinen, steegjes, straten en huizen waar je kan binnenkijken en vertolken de gedachten en diepste verlangens van hun bewoners… Een 60-tal personages worden op een maffe wijze tot leven gewekt door 2 magistrale vertellers. De ondertussen 63-jarige Decleir straalt op de scène een onwaarschijnlijke kracht uit, ons welbekend nog van De Tijger en Obscene Fabels van Dario Fo. De gave prestatie van Koen De Sutter doet in niets onder voor die van Decleir. Kortom, wij likten wellustig onze vingers af van de rijke, barokke beeldtaal en de boeiende enscenering vol kleine geluidjes en verrassinkjes… een stevige theaterervaring!
De duivel beduveld is de Nederlandstalige bewerking van het eerste tableau (van drie) van Le diable abandonné (2007) van beeldend kunstenaar Patrick Corillon. Centraal in deze LOD-productie staan tekst en muziek, en de vindingrijke ‘poppenkast’ van Corillon. De zoon van een poppenspeler weigert het theater van zijn vader over te nemen. Poppen doen spreken interesseert hem niet, hij wil zich réchtstreeks tot de mensen richten. Maar.. hij vindt echter niet de juiste woorden en sluit in zijn vertwijfeling een pact met de duivel. Om op zoek te gaan naar diens verweerde boek, waarin alle woorden die men schrijft voor waar en echt verklaard worden, trekt hij de wijde wereld in.
De creativiteit van deze voorstelling is mede toe te schrijven aan LOD-componist Thomas Smetryns, die als geen ander subtiel sfeer bij de beelden weet te scheppen. Pianiste Heleen Van Haegenborgh vertolkt zijn muziek met een perfect gevoel voor timing, in dialoog met de vertelster (overtuigende Karlijn Sileghem) en de kijkkast. De man achter de schermen, Corillon zelf, manipuleert geen poppen maar woorden. Hij vertelt het verhaal via doeken, afgewisseld met projecties van letters, vlaggetjes, bordjes ter verduidelijking van gesproken woorden, letters aan ijzerdraadjes die woorden of anagrammen vormen… Een originele, ontwapenende mengelmoes van muziek, taal en theater die zéér tot de verbeelding spreekt.
Nederlands gerenommeerd acteur Joop Admiraal (1937-2006) was, sinds de oprichting in 1987, verbonden aan Toneelgroep Amsterdam. Daarvóór was hij vast acteur bij het Werkteater, waar hij ondermeer de aangrijpende solovoorstelling U bent mijn moeder maakte in 1981, en waarvoor hij de Louis d’Or (theaterprijs voor mannelijk acteur) en de Duitse Adolf Grimme Prijs in de wacht sleepte. Admiraal geeft hierin een zeer persoonlijk en integer beeld van het leven van zijn 80-jarige, dementerende moeder, die hij iedere zondag in een tehuis bezoekt. Vol humor beschrijft hij hoe het verleden het heden inhaalt. Admiraals sublieme en ingetogen vertolking van zowel de zoon (zichzelf) als van zijn moeder, op een Gents podium ergens midden jaren ‘80, staat mij nog heel fris voor de geest. Deze productie oogstte ontzettend veel succes bij publiek en critici.
25 jaar later buigt regisseur Stefan Perceval deze monoloog om tot een moeder – dochterverhaal, met actrice Sien Eggers in beide rollen (productie Het Paleis). Ook hier krijgen we een mooi en respectvol relatieportret van twee vrouwen in strijd met hun verleden. De thematiek is brandend actueel, maar wordt nergens dramatisch of melig. Een mooie prestatie, live begeleid door Yves Senden, maar toch in de schaduw van het oorspronkelijke meesterwerkje van en door Joop Admiraal zaliger…
Hitler en zijn voornaamste secondanten Himmler en Goebbels zijn niet meer. Goering en Speer vallen in handen van het Westen, de wereld ligt in puin. De schuldigen moeten worden gestraft. Hoe doe je dat, als een groot deel van de bevolking medeplichtig is en je het land ook weer wil heropbouwen? Drie jonge geallieerden proberen een moraal te ontwikkelen voor de toekomst. Hitlers erfenis is bitter.
Beklijvend muziektheater, waarvoor Braakland/ZheBilding en ’t Arsenaal de handen in elkaar sloegen. Regisseur Stijn Devillé verzamelt een energieke ploeg acteurs rond zich. Dirk Buyse, Kris Cuppens, Jos Geens, Pieter Genard, Warre Borgmans, Rik Van Uffelen, Janne Desmet, Michael De Cock en Sara Vertongen spelen de oorlogsmisdadigers en hun aanklagers. Muzikanten Rudy Trouvé (ex-dEUS, Dead Man Ray, The Love Substitutes) stuwen de voorstelling vooruit. Straffe voorstelling!
Met Onder de vulkaan (1947) van Malcolm Lowry waagt theatermaker Guy Cassiers zich opnieuw aan een literaire klassieker. Er zijn weinig boeken in de wereldliteratuur die zo scherp en schrijnend het hallucinante universum van een dronkaard hebben beschreven als Under the Volcano van Malcolm Lowry, in 1984 verfilmd door John Huston, met Albert Finney en Jacqueline Bisset in de hoofdrollen.
De gebeurtenissen hebben plaats op 2 november 1938 in Mexico, Dag van de Doden. Hoofdpersonage Geoffrey Firmin, Brits ex-consul en notoir alcoholicus, geeft zich over aan tequila en mezcal. Zijn vrouw Yvonne die hem verliet, onderneemt een ultieme poging om hun huwelijk te redden. Ze had eerder een affaire met Hugh Firmin, halfbroer van de consul (rol van Marc Van Eeghem) en Jacques Laruelle (een ingehouden Bert Luppes), een vriend van het koppel, die het verhaal aan elkaar praat. Geoffrey is fysiek en mentaal teveel een wrak om terug met Yvonne te herbeginnen, en alle goedbedoelde pogingen nemen een dramatische wending… Onder de vulkaan is de aangrijpende geschiedenis van een verwoestende verslaving en een complexe vierhoeksverhouding, en schetst het beeld van een man die geen uitweg meer ziet. De dag van de doden betekent voor de consul een fatale sprong in zijn eigen hel, waaruit ontsnappen niet meer mogelijk is.
Adembenemende, in Mexico gedraaide exotische beelden worden op de scène geprojecteerd en zetten de zieleroerselen van de personages in de verf. De beelden geven perfect de broeierige sfeer weer. “De exotische omgeving van Mexico is essentieel om de vervreemding van de consul te begrijpen”, zegt Cassiers daarover. De onderhuidse spanning tussen de personages is voelbaar dankzij de krachtige acteersprestaties. De uiterst geslaagde, sobere bewerking is gemaakt met acteur/auteur Josse de Pauw, die ook op feilloze manier de rol van benevelde consul voor zijn rekening neemt. Katelijne Damen zet een prachtige Yvonne neer.
Kortom, een interessante theaterervaring.
regie: Guy Cassiers
tekst: Malcolm Lowry, bewerkt door Josse De Pauw
met: Katelijne Damen, Josse De Pauw, Marc Van Eeghem, Bert Luppes
NTGent enTheater Antigone spelen momenteel Underground, de nieuwste theatertekst van de Oostenrijkse Nobelprijswinnares Elfriede Jelinek, in een regie van Johan Simons. Jelineks tekst, De contracten van de koopman, is geschreven in volle financiële wereldcrisis en is een wanhopige poging om greep te krijgen op een systeem dat alle geloofwaardigheid heeft verloren. Iedereen is verblind door hebzucht en bedrog. Wie is de grote schuldige aan de crisis? Bestaat ethiek in de wereld van het geld? Een zwarte komedie over het wereldwijde economische falen, volledig gedragen door hoofdacteur Jos Verbist, met reminiscensies aan het overkop gaan van het Amerikaanse energiebedrijf Enron, aan de Russische nouveau riche à la Abramovich, aan de gruwel van Fritzl.
De voorstelling maakt ons echter niet veel wijzer, integendeel, en een publiek dat met schoenen mag gooien brengt ons niet opnieuw terug naar het politieke theater anno jaren ‘70….. Heel veel associaties, gedachtes, slogans en statements, maar de voorstelling mist kracht en weet jammer genoeg zelden te boeien. We krijgen er bijna heimwee van naar Dario Fo’s vlijmscherpe ensceneringen uit de jaren ’70…
Net de jongste productie van De Tijd bijgewoond: in Ibsen³ neemt regisseur Lucas Vandervost 3 stukken van de Noorse toneelschrijver Henrik Ibsen (1828-1906) als uitgangspunt: Een poppenhuis (1879), De vrouw van de zee (1888) en Hedda Gabler (1890) en legt het patroon van drie vrouwenlevens uit deze stukken bloot, telkens aan de hand van het eerste bedrijf en de laatste 3 zinnen. De 3 vrouwen voelen hun huwelijk als een gevangenis. Nora, Ellida en Hedda zitten met hun gedachten in de toekomst, die wat hen betreft al is begonnen. Ze hebben de deur van het verleden radicaal achter zich dicht getrokken: de ene door het lint van het huwelijksleven door te knippen met een scheiding, de ander met een pistool. Alleen de derde beslist zich voortaan te schikken in de poppenkast van het burgerlijke leven. Is dit de toekomst die zij zich hadden voorgesteld? Wie ze droomden te zijn valt niet te rijmen met wie ze kúnnen zijn.
Een zware, nogal afstandelijke voorstelling over het rationele beginsel van oorzaak en gevolg, met heel veel tekst, maar gelukkig weten de drie spelers zo nu en dan te ontroeren.
De Noorse toneelschrijver Henrik Ibsen (1828-1906) legt de vinger op de verstikkende moraal van het huwelijk. Anno 2009 is hij weliswaar nog steeds actueel.
Tekst: Henrik Ibsen, regie: Lucas Vandervost, met: Lucas Vandervost, Suzanne Grotenhuis en Michael Vergauwen
Recent Comments