Molotovs toverlantaarn is dus vooral een reisboek, dat heden met verleden mengt, politiek met poëzie, en de levenswandel van spionnen en machthebbers met die van wetenschappers en revolutionairen. De lezer wordt verondersteld vierhonderd pagina’s bij de les te blijven… Het boek is een intellectuele krachttoer waarin zich een onvergetelijk panorama van Rusland en zijn geschiedenis en cultuur ontvouwt, én bovendien helemaal anders van opzet dan Natasja’s dans van de hand van Brits historicus Orlando Figes, waarin het unieke karakter van de Russische identiteit en cultuur wordt blootgelegd. Bij Polonsky wordt de actuele politiek naadloos verweven met de geschiedenis, met als rode draad de bibliotheek van Molotov én tegelijk ook gedragen door een enorme achtergrondkennis. Interessant is bvb dat hier ook wordt gesproken over de moord op Anna Politkovskaja, de gevangenisstraf van oligarch Michaïl Chodorkovski, de gijzeling in Beslan.

Ze heeft het eveneens over ‘de collectie van Khaldei’. Van fotograaf Yevgeny Khaldei, geboren in een Joodse Oekraïense familie en reeds van kindsbeen af gebeten door fotografie, loopt momenteel een zeer boeiende tentoonstelling in de Brusselse Botanique. In ‘39 kwam Khaldei in dienst van het Sovjet-Russische persagentschap Tass. In opdracht van Stalin maakte hij historische beelden van de Tweede Wereldoorlog. Na 1945 legde hij in opdracht van de communistische partij de Sovjet modelstaat vast op de gevoelige plaat. Zoals Leni Riefenstahl de wens van Hitler verbeeldde, zo vatte Khaldei het communisme zoals Stalin het aan de wereld wilde tonen. Pas sinds het einde van de USSR in 1991 kreeg hij grote bekendheid als fotograaf.

En voor de échte die hards is er ook nog Stalin, het hof van de rode tsaar, de uitmuntende biografie van Iosif Vissarionovitsj Dzjoegasjvili aka Stalin, door de Britse historicus/journalist Simon Sebag Montefiore, een klepper van meer dan 700 bladzijden in piepkleine druk, met een aantal zwart-wit archieffoto’s. Montefiore baseerde zich voor dit kloeke boek op onlangs geopende Sovjetarchieven, talloze interviews met nakomelingen van toenmalige machthebbers en een schat aan gegevens uit memoires, brieven en aantekeningen van zowel Stalin als de mensen rond hem. Tot in het kleinste detail wordt het persoonlijke en politieke leven van Stalin beschreven: van zijn mislukte huwelijk tot zijn identificatie met de tsaren, van zijn minnaressen tot het uitmoorden van de koelakken, de terreur, de kampen. Briljant en meeslepend geschreven, ideaal voor donkere winteravonden…

A: Hallo
B: Hallo
A: Ik zoek een plaats voor een baby.
B: Ok, enkele vraagjes.
B: Wat is uw hoogst behaalde diploma.
A: Universitair.
B: Oei.
B: Werkt u?
A: Ja.
B: Werkt uw partner?
A: Ja.
B: Oei.
B: Ik zou toch zeker in de privé sector verder zoeken.

Vandaag … maanden later, volgde het antwoord:

Geachte Mevrouw/Mijnheer,
Deze brief is het antwoord op uw aanvraag voor kinderopvang in een van de voorzieningen van de Stad Gent.
Aan de hand van de gegevens die u ons doorgegeven hebt, zijn we op zoek gegaan naar een geschikte opvangplaats voor uw kind. We moeten u echter teleurstellen: er zijn voor de gevraagde periode in onze instellingen tot onze grote spijt geen plaatsen meer vrij die voldoen aan uw aanvraag.
We hadden u in onze bevestigingsbrief al gewaarschuwd voor het grote tekort aan kinderopvang in Gent. Het stadsbestuur doet nochtans zijn best om voor nieuwe opvangplaatsen te zorgen, maar doordat er de laatste jaren ook veel meer kinderen geboren worden in Gent, blijft het tekort voorlopig groot. We pakken het probleem verder aan, maar op dit moment kunnen we u dus jammer genoeg niet helpen. Onze oprechte excuses hiervoor.
We hopen dat u vlug toch nog een geschikte opvangplaats vindt voor uw kind.
Via de website van de Stad Gent kan U nog eens de lijst met opvangvoorzieningen raadplegen, die geen deel uitmaken van de Stad Gent. De link is: www.gent.be > thema leven > onderwijs en opvoeding > kinderopvang > inschrijvingen, in de rechter bovenhoek aanverwante info: Tinkelbel lijst particulieren.
Met vriendelijke groeten,

De toewijzing van de stadscrèches gebeurt op basis van punten. Een koppel dat met twee werkt scoort slecht.
De eerste crèche waar we terecht konden in de privé sector was die waar de kindjes van mijn zus zitten. Gewoon via via, op zijn Belgisch. De tweede – die voor ons praktischer lijkt, en die we ook genomen hebben – is net nieuw en zit ook nu reeds vol. Tussen die twee opties zaten er een aantal “voor 2010?”, “we kunnen u op de wachtlijst zetten”, “dan moet je nog twee maanden weten te overbruggen” reacties.
Nu ben ik blij dat er een baby komt en ga ik me niet te veel opjagen. Maar zover ik weet is het de eerste keer sinds we afgestudeerd zijn dat we de overheid contacteren om ons te helpen en we mochten achteraan in de rij gaan staan.
Ik vermoed dat jullie dicht bij een oplossing zitten.

Volgens sommige critici is de aangepaste titel echter minstens even discriminerend als de term ‘nigger’. “Het is bespottelijk”, zegt Niger Innis (of was het N-naam Innis?), woordvoerder voor het Congress of Racial Equality of CORE, een neo-conservatieve, right-wing mensenrechtenorganisatie uit New York die in opspraak kwam door in de jaren 70 de volksmoordenaar en dictator Idi Amin te steunen en hem zelfs een life membership te geven… Innis vindt dat de nieuwe titel een geschiedenis verdoezelt die niet te ontkennen valt. Te lezen met een groffe korrel zout, dus. Anderen vinden het dan weer ongehoord dat het woord ‘nigger’ in de titel van een roman kan staan. Ik ben geen aanhanger van het woord ‘nigger’, maar dit gaat toch heel ver…  Dit soort van streken roept heel veel vragen op: bijvoorbeeld wie of wat volgt en vooral wie bepaalt er wat ?

Laurent en ik hebben zich gewaagd aan een potje Mens erger je niet met dit interview, en dat heeft meer te maken met Joke Schauvliege dan met Polspoel. U weze gewaarschuwd !

De Sacharovprijs voor de vrijheid van denken is genoemd naar de Russische fysicus en politieke dissident Andrej Sacharov. De prijs wordt sinds 1988 jaarlijks toegekend aan individuen of organisaties die een belangrijke bijdrage hebben geleverd aan de strijd voor mensenrechten en democratie. De prijs gaat gepaard met een geldsom van 50.000 €, en toekenning ervan dit jaar valt samen met de twintigste herdenking van de dood van Andrej Sacharov.

De organisatie Memorial werd 20 jaar geleden opgericht om de slachtoffers van de stalinistische dictatuur te herdenken, maar pakte al snel ook maatschappelijke kwesties aan. De afgelopen jaren zijn activisten en journalisten van Memorial bedreigd, mishandeld en soms zelfs vermoord. Alexejeva (82) en Kovaljov (79), die zeven jaar in een Goelag doorbracht, waren beiden toonaangevende dissidenten in de Sovjet-Unie. Orlov, die de Tsjetsjeense president Kadirov ervan had beschuldigd achter de moord op de Tsjetsjeense mensenrechtenactiviste Natalja Estemirova te zitten, werd samen met drie journalisten op 23 november 2007 in Ingoesjetië ontvoerd, bedreigd met executie en vervolgens weer vrijgelaten.

Foto: de drie representanten van Memorial: Loedmilla Aleksejeva, Oleg Orlov en Sergej Kovalev

De woorden van EP-voorzitter Buzek: “Door de uitreiking van deze prijs, hopen wij er aan bij te dragen dat de angst en het geweld, die verdedigers van mensenrechten in de Russische Federatie omringen, kunnen worden gestopt”. Het aantal Russische kritische journalisten die recent zijn gestorven in verdachte omstandigheden, bedraagt ondertussen 19. Onder hen onderzoeksjournaliste Anna Politkovskaja (Novaja Gazeta), vermoord om haar vlijmscherpe kritiek op het beleid van Poetin (zie mijn eerdere post op 08/10/09).

Het was gisteren exact 3 jaar geleden (7 oktober, ironisch genoeg ook de verjaardag van Poetin) dat de Russische onderzoeksjournaliste Anna Politkovskaja op 48-jarige leeftijd werd neergeschoten voor haar appartement in hartje Moskou. Politkovskaja is berucht omwille van haar vlijmscherpe kritiek op het beleid van Poetin in de Russische krant Novaja Gazeta, vooral voor wat betreft de oorlog in Tsetsjenië en de aanpak van conflicten in de Kaukasische gebieden. Haar reportages over schendingen van mensenrechten in Grozny en Moskou zijn ruim gekend in het Westen, waar ze voor haar journalistiek werk meermaals werd onderscheiden. Haar boek over Tsjetsjenië werd in Rusland nooit gepubliceerd.

Daders en opdrachtgevers van deze moord bleven tot op heden ongestraft, maar precies deze week berichtten buitenlandse kranten dat de Russische autoriteiten nieuwe verdachten op het oog hebben, die zich zouden ophouden in een niet nader genoemd land van de EU.

Persvrijheid wordt anno 2001 nog steeds met de voeten getreden. Na Politkovskaja lieten nog talloze andere journalisten in verdachte omstandigheden het leven in Rusland (en zelfs daarbuiten) omwille van hun kritiek op het staatsapparaat.

Dirty War. A Russian Reporter in Chechnya, London: Harvill Press, 2004, ISBN 1860468977 (vertaling in het Engels, 368 blz.)

Poetins Rusland, Breda: De Geus, 2005, ISBN 9044508474 (vertaling van de Engelse versie Putin’s Russia, 320 blz.)

Russisch dagboek, Breda: De Geus, 2007, ISBN 978 90 4451 089 8 (vertaling van de Engelse versie A Russian Diary, 448 blz.)